Gmina Krzywda Witamy w serwisie

Anielin

W latach 1920-1944 majątek Anieli (nazwa pochodzi od imienia zmarłej kilka dni po urodzeniu córki właścicieli majątku – Anielin) należała do Leona Holnickiego-Szulc i Anny Marii Nałęcz-Komornickiej z Ostałowa. Oprócz Anieli Holniccy mieli jeszcze trzy córki: Zofię (ur. 1920r.), Jadwigę Helenę Marię (ur. 1922r.), i Marię (ur. 1923r.). Po zdaniu matury w 1939r. Jadwiga od razu znalazła się w centrum wydarzeń wojennych. Dwór w Anielinie udzielał wszelkiej pomocy żołnierzom WP, a szczególnie ze zgrupowania SGO „Podlesie” gen. F.Kleeberga. Od 1939r. majątek Anielin stał się ośrodkiem konspiracji (SZP,ZWZ,AK). Z konspiracją Holniccy-Szulc związani byli również poprzez zażyłe kontakty z rodziną Drewnowskich. Por. Klemens ps. „Leśnik” ożenił się z Zofią - siostrą „Wisi”, natomiast mjr Stefan ps. „Roman” był inspektorem, a później dowódcą 34 pp AK . Obaj byli zaangażowani w Inspektoracie AK Radzyń Podl. Już w 1939r. Cała rodzina Holnickich Szulc był w latach 1940-43 schronieniem dla rannych żołnierzy i oficerów AK oraz miejscem odpraw komendy Obwodu AK Łuków i bazą zaopatrzeniową. Jadwiga była czynnie zaangażowana we wszystkich poczynaniach. W latach 1942-43 dwór przeżył kilkadziesiąt napadów bandyckich, dlatego miał ochronę. Jako łączniczka i sanitariuszka brała udział w akcjach bojowych Kedywu, a później OP I Bat. 35 pp. AK z „Jaty” pod dowództwem kpt. Wacława Rejmaka ps. „Ostoi”, udzielając pomoc rannym. Zginęła bohatersko 20 lipca 1944r. w tragicznej bitwie pod Gręzówką. Ciało jej przewieziono do magistratu w Łukowie i położono na podwórku. Leżeli tam już dobici w Łukowie - kpr. F. Jaskulski ps. „Pociej” i kpr. T. Kania ps. „Hubert”. Tłumy ludzi przyszły ją oglądać. Leżała w powadze śmierci młoda, piękna dziewczyna z ryngrafem na piersi. Niemcy liczyli, że ktoś się do niej przyzna. „Wisię” pochowano w Łukowie, a 3 sierpnia 1944r. w rodzinnym grobowcu na cmentarzu w Radoryżu Kościelnym. Po śmierci została odznaczona Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari w dniu 15.I.1945 przez Dowódcę AK i mianowana podporucznikiem czasu wojny. 19 lipca 1998r. Poświęcono tablicę w kościele radoryskim pamięci żołnierzy AK poległym i pomordowanym z terenu parafii, w tym „Wisi”, a 17 września 2000r. Upamiętniono tablicą na murze kościoła św. Stanisława w Siedlcach 10 łączniczek i sanitariuszek, które oddały życie Ojczyźnie, w tym Jadwigę. Należy nadmienić, że por. Klemens ps. „Leśnik” został zamordowany przez Niemców 28 czerwca 1943r., a narzeczonego „Wisi” - Gustawa Kurnatowskiego zamordowano w lipcu 1944r. Obaj zginęli w Lublinie.

 

 

Kopiec Henryka Sienkiewicza w Okrzei

W Okrzei znajduje się „Kopiec Henryka Sienkiewicza”, który usypali mieszkańcy tej ziemi oraz wielu ludzi z całej Polski i z zagranicy. W latach 1932-38 zwożono tu i przesyłano ziemię nawet z Ameryki i wielu miejsc związanych z pisarzem. Kopiec (podstawa i średnica 45 m, wysokość 15 m) usypano z 6 tys. metrów sześciennych ziemi. Na szczycie znajduje się pomnik z białego marmuru według projektu artysty siedleckiego Mariana Gardzińskiego o wysokości 2,7 m. Odsłoniła go w 1980 r. Zuzanna Sienkiewiczowa, synowa pisarza. Rozciąga się stąd wspaniały widok na pobliskie pola, lasy, park w Woli Okrzejskiej, cmentarz i kościół w Okrzei.

 

 

Muzeum Henryka Sienkiewicza w Woli Okrzejskiej

Skromny niewielki dworek w Woli Okrzejskiej został odrestaurowany i utworzono w nim muzeum im. Henryka Sienkiewicza. W 1966, a więc w 120 rocznicę urodzin i 50 rocznicę śmierci pisarza, w wyremontowanej oficynie dworskiej otwarto Muzeum Biograficzne Henryka Sienkiewicza. Muzeum gromadzi wszelkiego rodzaju sienkiewicziana, ze szczególnym uwzględnieniem związków pisarza z rodzinnymi stronami. Eksponaty obrazują dorobek literacki pisarza, jego związki z Podlasiem, pobyt w Ameryce i działalność patriotyczną. Pokazano liczne dokumenty związane z pisarzem i jego rodziną, a także dotyczące sypania kopca Hernyka Sienkiewicza w Okrzei, fotografie, wydania dzieł pisarza, dzieła sztuki związane z jego twórczością. W tej ostatniej grupie wyróżnia się obraz Fryderyka Pautscha (1887 -1950) przedstawiający Bohuna, akwarela Franciszka Kostrzewskiego przedstawiająca Janka Muzykanta, kolekcja rzeźb ludowych inspirowanych twórczością pisarza i zbiór ekslibrisów. W 1996 muzeum otrzymało nową aranżację wnętrz. W parku otaczającym dworek stoją: Zagłoba, Oleńka, Janko Muzykant, Azja, wyrzeźbieni przez artystów ludowych.

Muzeum Sienkiewicza w Woli Okrzejskiej,

21-400 Okrzeja,

tel. (0-25)755-90-00, czynne codziennie oprócz poniedziałku 10-17

(przyjazd należy wcześniej uzgodnić z dyrekcją).

 

Informacje pochodzą z zasobów Gminnej Biblioteki Publicznej.

 

Pomniki przyrody

 

Dąb szypułkowy o obwodzie na wysokości 1,3 m – 304 cm i wysokości 19 m. W/w drzewo znajduje się na skraju małego kompleksu leśnego, na działce 325 stanowiącej własność Pana Mieczysława Pietrzaka s. Jana w miejscowości Podosie, gmina Krzywda, ustanowione pominikiem przyrody Orzeczeniem Nr 39 z dnia 19 grudnia 1977 r. (Komunikat Wojewody Siedleckiego z dnia 31 stycznia 1978 r. w sprawie uznania za pomniki przyrody Dz. U. WRN w Siedlcach Nr 2, poz.7).

 

Dąb szypułkowy o obwodzie na wysokości 1,3 m – 311 cm i wysokości 18 m. W/w drzewo znajduje się na południowym skraju kompleksu leśnego, na działce 431 stanowiącej własność Pana Władysława Packa s. Stanisława w miejscowości Podosie, gmina Krzywda, ustanowione pomnikiem przyrody Orzeczeniem Nr 40 z dnia 19 grudnia 1977 r. (Komunikat Wojewody Siedleckiego z dnia 31 stycznia 1978 r. w sprawie uznania za pomniki przyrody Dz. U. WRN w Siedlcach Nr 2, poz.7).